Bà cố.
Bà cố là người sinh ra ông nội. Năm nay nghe bố bảo bà cố đã hơn 90 tuổi rồi. Mấy năm nay bà cố đã yếu đi nhiều lắm, mặc dù bà cố vẫn làm đủ thứ công việc trong gia đình không ngơi tay. Đó, như bạn thấy, trong hình là bà cố của hai năm về trước, lúc mẹ lần đầu tiên về ra mắt nhà ông bà nội. Một mùa hè đầy nắng, bà cố đang phơi những hạt đậu xanh, đậu đen mà bà cố thu hoạch được ở sau vườn. Khu vườn ấy có dịp tôi sẽ kể bạn nghe, mùa nào thức nấy, bà cố trồng, chăm bẵm và hái mang chợ buổi sáng bán lấy thơm thảo làm vui.
Bố chưa bao giờ kể tên thật của của bà cố cả. Mọi người toàn gọi là Bà Thảo. Ở quê của bố, khi mọi người già đi, người ta sẽ gọi tên vợ chồng đó bằng tên của đứa con cả trong gia đình. Cái tên quan trọng lắm, như trong note trước, tôi đã kể bạn nghe, để tránh phần hỗn xược bề trên ta sẽ không gọi tên tục nữa. Thảo là tên của bà bác cả (chị ruột của ông nội). Sau này, người ta cũng sẽ gọi ông bà nội là Ông Huân, bà Huân, không ai gọi tên ông Chương và bà Dung nữa. Thế thì vui thật đấy, bố mẹ về sau người ta cũng gọi là ông Mai bà Mai. Cái tên như của để dành bố mẹ gửi gắm tới tận mai sau. Tôi thấy rất thích thú với điều đó. Tôi cũng sẽ phải đặt cho con một cái tên thật hay, vì sao ư, vì nó cũng sẽ theo tôi cả một phần đời.
Bà cố đẹp lắm, tôi đoán thế. Vì đến bố tôi cũng chưa bao giờ thấy ảnh của bà cố thời trẻ. Những năm chiến tranh, đói khổ, cơm ăn còn không đủ nói gì tới những chụp ảnh - một điều xa xỉ vô cùng. Ông bà cố có đến tận mười người con. Ông nội tôi là người thứ sáu. Nghe bố kể tới đó tôi thương và khâm phục bà cố thật nhiều. Tôi bảo bà cố đẹp vì mỗi năm bố về nhà đều mang máy chụp hình về chụp cho bà cố. Bà cố trong ảnh đẹp lão vô cùng. Tôi mường tượng ra từng đường nét của bà ngày trẻ, và tôi ước tôi cũng được thừa hưởng một phần nào vẻ đẹp đó.
Bố kể về bà nội nhiều lắm. Vì tuổi thơ của bố gắn liền với bà nội. Bố bảo đến khi bố vào đại học, bố mới không ngủ cùng với bà cố nữa. Những mùa đông dài lạnh buốt, bố rúc trong chăn của bà nội để được sưởi ấm. Mùi trầu thơm đã dẫn lối cho bố vào bao nhiêu câu chuyện cổ tích và nuôi dưỡng cho bố tâm hồn trong trẻo. Ngày bố đi học, bố lại bảo chú Huyên qua ngủ với bà, để đêm đêm thức ôn thi đại học, mỗi lúc bà cố bị đau chân vì trời trở gió, chú sẽ thay bố bóp chân cho bà cố đỡ đau hơn.
Riết rồi cả chú Huyên cũng lên đường vào thành phố học đại học. Nhà cứ thế thưa vắng dần. Giờ lại đến lượt chắt ngủ với bà cố, để được sống một thời thơ ấu như những trang sách giáo khoa đã từng in dấu đậm sâu…
Bố bảo bố cũng ăn trầu, năm nào về cũng ăn trầu với bà cố. Có lần ở thành phố, thèm trầu quá, bố phải nhờ bà cố têm cho một ít nhờ chú Huyên mang vào để tủ lạnh ăn dần. Ở nhà, về sau này, chẳng mấy ai ăn trầu nữa. Ông bà nội giờ cũng không còn ăn. Bà cố nhờ ăn trầu mà răng còn khoẻ, đen bóng như trong câu thơ của bố. Hàm răng “rưng rức hạt na”. Dần dà những điều xưa cũ sẽ biến mất khỏi thế giới này mà ta chẳng thể làm gì cho được.
Mùa xuân này tôi sẽ theo bố mẹ về quê đón cái Tết đầu tiên ở quê nội. Tôi sẽ được bà cố bế trong lòng, bố chắc sẽ chụp cho bà cháu một bức ảnh, để sau này, khi lớn lên có đủ đầy nhận thức, tôi sẽ thấy mình được may mắn nhường nào, khi mình sinh ra, mình vẫn còn được bà cố bế bồng. Tôi tin là các bạn sẽ trân trọng điều đó lắm, nếu các bạn cũng may mắn như tôi, phải không?!
Bà cố thương bố lắm. Bố bảo cảm giác hạnh phúc vô cùng mỗi khi về nhà, là có bà cố còn ở đó đợi bố về. Lần nào bố về bà cố cũng khóc. Khóc vì thương và nhớ cháu. Rồi ngày đi cũng thế, hình bóng bà cố đứng dưới tán cây vú sữa đầu ngõ dõi theo đến tận khi bố khuất bóng ở lối rẽ con đường, bố không thể nào quên được. Đó là niềm hạnh phúc, chẳng phải ai cũng có. Tôi cũng tin là thế.
Từ lúc sanh ra tôi chưa gặp bà cố, nhưng sợi dây tình thân làm tôi mong mỏi vô cùng. Tôi mong được về nhà để thăm bà cố, tôi biết bà cố cũng mong tôi lắm. Tôi mang trong mình dòng máu của bà cố, nên những yêu thương dài vô cùng tận cũng sẽ theo tôi đến suốt cuộc đời. Cội nguồn thơm thảo, như dòng nước suối mát trong chảy mãi chảy mãi, để may mắn cho tôi một mái nhà, cho tôi được là một phần nhỏ nhoi của tình thương yêu nồng nàn và êm dịu đó.
Nếu bạn còn bà cố, bạn hãy yêu thương bà cố của mình thật nhiều thật nhiều bạn nhé. Hãy chụp với bà cố thật nhiều bức ảnh. Còn nếu không còn may mắn đó, hãy bảo ông bà hay bố mẹ kể cho bạn nghe về bà cố, về nguồn cội, về những người đã dành cho bạn một phần máu thịt, để bạn có trọn vẹn một hình hài xinh đẹp, một gia đình dành cho bạn tất thảy những thương yêu.
Gửi cho bà cố một ngàn nụ hôn, một ngàn cái ôm của bạn Mai.
28 July 2018
Album: Dear Mai
